تاثیر سطوح ﺟﻮش ﺷﻴﺮﻳﻦ بر عملکرد جوجه های گوشتی

 

تولیدات طیور هر ساله به دلیل استرس حرارتی در فصل گرما کاهش می یابد. درفصل تابستان ممکن است دما به ۴۰ درجه سلسیوس و یا حتی بیشتر برسد، دمای بالا باعث کاهش مصرف خوراک ، افزایش وزن روزانه، وزن لاشه و چربی بطنی و افزایش تلفات در جوجه های گوشتی می شود. قرار گرفتن جوجه های گوشتی در معرض استرس حرارتی باعث افزایش زمان رسیدن به وزن نهایی می شود، که این امر موجب افزایش تلفات، وزن نهایی پایین و کاهش صرفه اقتصادی می شود. مهمترین راه دفع گرما برای پرندگان تبخیر تنفسی است،  بویژه هنگامی که دمای محیط نزدیک دمای بدن پرنده باشد. از دست دادن گرمای تبخیری از طریق تنفس مهمترین مکانیزم برای کنترل دمای بدن در برابر گرمازدگی است، با افزایش دمای محیط، نرخ تنفس افزایش می یابد. نرخ تنفس می تواند از ۲۵ نفس در دقیقه در شرایط عادی تا بیش از ۲۵۰ نفس در دقیقه در شرایط استرس گرمایی حاد افزایش یابد. افزایش نرخ تنفس باعث افزایش اتلاف دی اکسید کربن می شود که باعث افزایش pH خون و به هم ریختن توازن اسید باز می شود. هنگامی که این تعادل به سمت آلکالوز یا اسیدوز تغییر می کند، مسیرهای متابولیکی به جای کنترل و افزایش رشد،  درگیر تنظیم هموستازی بدن می شوند. الکترولیت های موجود در جیره غذایی مهمترین عامل حفظ تعادل اسید- باز،  فشار اسمزی و پتانسیل الکتریکی غشای سلولی و هموستازی خارج و داخل سلولی هستند.

از طریق طراحی مناسب مراغداری، نصب سیستم خنک کننده، تنظیم جیره مطابق با میزان مصرف خوراک ، شرایط آب و هوایی و استفاده از الکترولیت ها، اسید آسکوربیک، یا اسید استیل سالسیلیک  در آب پرنده ها می توان استرس حرارتی را کم کرد (۸). روش های مدیریتی مهم برای حداقل کردن اثرات مضر استرس حرارتی بر عملکرد جوجه های گوشتی از قبیل اسید اسکوربیک و پتاسیم کلراید استفاده می شود.

مطالعه ای جهت بررسی اثر سطوح متفاوت بیکربنات سدیم بر عملکرد جوجه های گوشتی انجام شده است. حدود ۷۲  جوجه گوشتی یکروزه در این آزمایش استفاده شدند. جوجه ها در هفته اول با جیره آغازین و از هفته دوم تا آخر دوره آزمایش از جیره پایانی تغذیه شدند. تیمارهای آزمایشی شامل گروه شاهد بدون بیکربنات سدیم، تیمار ۱ (۵/۰ گرم بیکربنات سدیم در یک لیتر آب) و تیمار ۲ (یک گرم بیکربنات سدیم در یک لیتر آب) بودند. جوجه ها در کل دوره آزمایشی دسترسی آزاد به آب بدون بیکربنات سدیم (گروه شاهد)، ( ۵/۰ گرم بیکربنات سدیم در یک لیتر آب) و (یک گرم بیکربنات سدیم در یک لیتر آب) داشتند.

نتایج

در جدول یک تاثیر سطح بیکربنات پتاسیم بر دمای بدن، نرخ تنفس (دقیقه/نفس) و زنده مانی در جوجه های گوشتی گزارش شده است. افزودن بیکربنات سدیم به جیره منجر به کاهش دمای بدن جوجه های گوشتی در تابستان و زمستان می شود. کاهش دمای بدن به دلیل افزایش مصرف آب است که افزودن الکترولیت ها به جیره باعث افزایش مصرف آب می شود. نرخ تنفس در گروه ۲ (۵/۰ درصد) در تابستان به طور معنی داری نسبت به گروه های دیگر کمتر بود. در زمستان نرخ تنفس در گروهای تغذیه شده با بیکربنات سدیم کاهش یافت. دمای بالای محیط در این مطالعه باعث شده است که جوجه ها برای حفظ دمای ثابت بدن خود دفع حرارت از طریق تنفس را افزایش دهند. کاهش در نرخ تنفس در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم نشان دهنده کاهش استرس حرارتی است که این تاثیر در زمستان بیشتر مشهود است. در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم نرخ زنده مانی در تابستان و زمستان در مقایسه با گروه شاهد افزایش یافت اما این افزایش معنی دار نبود. افزودن بیکربنات سدیم به جیره غذایی منجر به کاهش تلفات می شود. افزایش زنده مانی در این مطالعه به دلیل کاهش دمای بدن و استرس حرارتی در اثر افزودن بیکربنات سدیم به جیره جوجه ها است.

در جدول ۲ تاثیر سطح بیکربنات سدیم بر مصرف خوراک (کیلوگرم به ازای هر پرنده در هفته) مصرف خوراک (لیتر به ازای هر پرنده در هفته)، وزن زنده (کیلوگرم) و نرخ رشد (کیلوگرم در روز) در جوجه های گوشتی ارائه شده است. مصرف خوراک در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم در تابستان و زمستان بیشتر از گروه کنترل بود، اما این افزایش از لحاظ آماری معنی دار نبود. مصرف آب به طور معنی داری در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم نسبت به گروه شاهد  در تابستان و زمستان افزایش یافته است. افزایش مصرف آب می تواند دلیل زنده مانی بالا در جوجه های گوشتی تغذیه شده با بیکربنات سدیم باشد.  افزودن بیکربنات سدیم تاثیری بر وزن زنده و نرخ رشد جوجه ها در تابستان نداشت، اثر مثبت افزودن بیکربنات سدیم در تابستان مشهود نبود که احتمالا به دلیل دمای بالا در این فصل می باشد. در زمستان، افزودن بیکربنات سدیم به جیره باعث افزایش وزن زنده می شود اما این افزایش معنی دار نبود. در طی زمستان  نرخ رشد در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم افزایش یافت. وزن زنده و نرخ رشد در گروه ۲ در مقایسه گروه شاهد و ۳ بهتر بود. افزایش نرخ رشد و وزن زنده به دلیل افزایش مصرف خوراک در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم بود.

افزودن بیکربنات سدیم به جیره در تابستان و زمستان منجر به کاهش دمای بدن و نرخ تنفس و افزایش زنده مانی جوجه های گوشتی ، مصرف خوراک و آب می شود. وزن زنده و نرخ رشد در گروه های تغذیه شده با بیکربنات سدیم در زمستان بهبود یافت، اما از نظر آماری بین گروه ها تفاوت معنی داری مشاهده نشد، همچنین عملکرد جوجه های تغذیه با شده با جیره حاوی ۵/۰ درصد بیکربنات سدیم در زمستان نسبت به گروه شاهد و ۳ بهتر بود.

 

جدول ۱- تاثیر سطح جوش شیرین بر دمای بدن، نرخ تنفس (دقیقه/نفس) و زنده مانی در جوجه های گوشتی

فصل

تابستان

زمستان

پارامترها

غلظت بیکربنات سدیم (٪)

غلظت بیکربنات سدیم (٪)

صفر

۵/۰

یک

صفر

۵/۰

یک

دمای بدن

a۱۰۹/۱۰±۰/۴۲

۱۰۹/۸۰±۰/۴۱b

۱۰۹/۸۰±۰/۴۱b

۱۰۹/۵۰±۰/۴۱c

۱۰۹/۴۰±۰/۴۱d

۱۰۹/۳۰±۰/۴۱e

نرخ تنفس (دقیقه/نفس)

a۰۸/۴۰±۳/۹۰

۰۸/۸۰±۳/۸۵b

۰۸/۳۰±۳/۸۹a

۰۸/۴۰±۳/۸۴b

۰۸/۸۰±۳/۷۶c

۰۸/۰۰±۳/۷۳c

زنده مانی

۹۵/۷۰±۲/۹۱

۹۵/۷۰±۲/۹۱

۹۵/۰۰±۲/۱۰۰

۹۵/۸۰±۲/۹۵

۹۵/۰۰±۲/۱۰۰

۹۵/۰۰±۲/۱۰۰

 

 

 

 

 

 

جدول ۲- تاثیر سطح بیکربنات سدیم بر مصرف خوراک (کیلوگرم به ازای هر پرنده در هفته) مصرف خوراک (لیتر به ازای هر پرنده در هفته)، وزن زنده (کیلوگرم) و نرخ رشد (کیلوگرم در روز) در جوجه های گوشتی

فصل

تابستان

زمستان

پارامترها

غلظت بیکربنات سدیم (٪)

غلظت بیکربنات سدیم (٪)

صفر

۵/۰

یک

صفر

۵/۰

یک

مصرف خوراک

c۰۲/۴۴۳±۰/۰

۰۲/۴۵۷±۰/۰b

۰۲/۸۰±۰/۴۱b

۰۲/۴۵۴±۰/۰c

۰۲/۵۲۲±۰/۰a

۰۲/۵۰۹±۰/۰a

مصرف آب

b۰۱۳/۲۰۷±۰/۰

۰۱۳/۲۲۸±۰/۰a

۰۱۳/۲۱۲±۰/۰a

۰۱۳/۱۷۰±۰/۰e

۰۱۳/۱۸۸±۰/۰d

۰۱۳/۱۹۲±۰/۰c

وزن زنده

۰۶۸/۱۵۵±۰/۱

۰۶۸/۱۳۷±۰/۱

۰۶۸/۱۳۹±۰/۱

۰۶۸/۱۰۵±۰/۱

۰۶۸/۳۱۳±۰/۱

۰۶۸/۲۵۸±۰/۱

نرخ رشد

۰۱۴/۰۲۵۸±۰/۰

۰۱۴/۰۲۵۴±۰/۰

۰۱۴/۰۲۵۶±۰/۰

۰۱۴/۰۲۳۸±۰/۰

۰۱۴/۰۲۷۸±۰/۰

۰۱۴/۰۲۶۸±۰/۰

حروف متفاوت در هر ردیف نشان دهنده تفاوت معنی دار بین میانگین ها با احتمال p< 0.01 است.

برای دریافت اطلاعات بیشتر از طریق کانال‌های ارتباطی با ما در ارتباط باشید...