کاربرد جوش شیرین در صنایع مختلف

 

بیکربنات سدیم

بیکربنات سدیم (یا سدیم هیدروژن کربنات) که عموماً  با نام جوش شیرین (Baking Soda) شناخته شده است، یک ترکیب شیمیایی با فرمول شیمیایی  NaHCO3  می باشد. بیکربنات سدیم یک ترکیب نمکی می باشد که از یون سدیم و یون بیکربنات تشکیل شده است. بیکربنات سدیم ترکیب سفید رنگ جامد و کریستالی شکل هست که اغلب بصورت پودری می باشد. جوش شیرین بی بو و کمی شور است و مزه آلکالینی آن شبیه سدیم کربنات می باشد. جوش شیرین در آب یک آمفوتر است. یعنی در آب می‌تواند به عنوان اسید یا باز رفتار کند که رفتار اسیدی آن به سبب وجود هیدروژن در ترکیبش است که در صنایع مختلف به عنوان آزادکننده کاربرد دارد.

بیکربنات سدیم در صنایع کاربردهای مختلفی دارد که در ادامه به آنها اشاره شده است.

 

الف) صنایع نساجی

برای عمل آوردن نخ‌های پشمی و ابریشمی:  در این صنایع از جوش شیرین برای رنگرزی و چاپ پارچه استفاده وسیعی می‌شود. خاکستر سودا در رنگرزی پنبه و دیگر الیاف سلولزی از قبیل پارچه کتانی، ابریشم مصنوعی و کنف برای افزایش pH  واکنش استفاده می­شود. pH ایده آل به رنگ و فیبر استفاده شده بستگی دارد. بیکربنات سدیم برا ی عمل آوری پشم و ابریشم استفاده می­شود که به رنگرزی پشم و پارچه کمک می کند

 

ب) لوازم آرایشی و بهداشتی

برخی مواقع تولید کنندگان لوازم آرایشی و بهداشتی از بیکربنات سدیم برای تهیه دهان شویه و جرم گیر دندان استفاده می­کنند. زیرا پاک کننده خوبی برای دندان­ها و لثه ه­ا می­باشد. طبق آزمایشات انجام شده خمیر دندان حاوی جوش شیرین در مقایسه با خمیر دندان­های فاقد جوش شیرین به طور موثرتری باعث حذف پلاک­های دندان می­شود. جوش شیرین خاصیت آنتی باکتریال دارد و باعث از بین رفتن باکتری­های استرپتوکوکوس موتانس که عامل اصلی پوسیدگی دندان است می­شود.  همچنین به کاهش تولید اسید در دهان کمک کرده و از عفونت دهان جلوگیری­ می­کند، با این حال نباید بیش از حد استفاده شود. بیکربنات سدیم همچنین در دئودورانت یا ضدعفونی کننده­های بدن، لوازم شوینده و بهداشتی و کرم­های مراقبت پوستی نیز استفاده می شود.

 

پ) صنعت چرم و دباغی

 بیکربنات سدیم در صنعت دباغی نیز استفاده می­شود. دباغی باعث ایمن سازی پوست حیوانی در برابر باکتری­ها می­شود، و دمای انقباض را افزایش می­دهد و از کنار هم قرار گرفتن فیبرهای کلاژن در طی خشک کردن جلوگیری می­کند. وقتی چرم با بیکربنات سدیم فراروی می­شود، باعث متخلل شدن، نرم شدن و انعطاف پذیر شدن چرم می­شود. بیکربنات سدیم باعث افزایش خاصیت قلیایی محلول­های سولفات کروم  می­شود تا از اتصال کروم با کلاژن چربی پوست جلوگیری کند. این واکنش فیبرهای کلاژن مخفی حیوان را تثبیت می­کند به طوری که از تخریب آنها جلوگیری می­کند. صنعت دباغی نیز بیکربنات سدیم را بعنوان یک عامل خنثی کننده مواد رنگرزی در فرایند رنگ استفاده می‌کند.

 

ت) صنعت پلیمر

  جوش شیرین استفاده گسترده‌ای بعنوان کاتالیزور و تصفیه کننده در فرایند تولید پلیمرها و پلاستیک‌های پیچیده دارد.

 

ث) لاستیک و پلاستیک

بیکربنات سدیم دی اکسید کربن را آزاد می­کند که به عنوان ماده خنک کننده در فرایند تولید لاستیک و پلاستیک استفاده می­شود.

 

ج) تولید مواد شیمیایی

بیکربنات سدیم برای تولید بسیاری از مواد شیمیایی ضروری است. بیکربنات سدیم در سنتز، پردازش و تمیز کردن مواد شیمیایی و پلیمرها به عنوان یک کاتالیزور، عامل خنثی کننده و بافر و واکنش دهنده مورد استفاده قرار می­گیرد. گرانول­های خاکستر سودا در صنعت فولاد برای حذف گوگرد از سنگ آهن مورد استفاده قرار میگیرد.

 

چ) آتش نشانی و ساخت مواد ضد آتش

بیکربنات سدیم در حال حاضر به طور فزاینده ای برای خنثی کردن گازهای دود اسیدی مورد استفاده قرار می­گیرد. این ترکیب به سبب بی اثر بودن، برای پوشش دادن مناطق قابل احتراق برای آتش سوزی استفاده می­شود. آتش خاموش شامل ترکیباتی از بیکربنات سدیم و بیکربنات پتاسیم است. بیکربنات سدیم در انواع مختلفی از مهار کننده های شیمیایی خشک آتش استفاده می­شود. همچنین در کپسول‌های خانگی جهت جلوگیری از انفجار استفاده می­شود.

 

ح) تصفیه آب و کاهش آلودگی­ها

بیکربنات سدیم به راحتی برای کنترل بیولوژیک فاضلاب مورد استفاده قرار می­گیرد، این ترکیب اساساً اکسیژن زیستی را کنترل می­کند و بوها را کنترل می­کند. همچنین جمع کننده بسیار موثر دی اکسید گوگرد است، از این رو در سولفوریزاسیون گاز دودکش (یک روش برای کاهش گازهای صنعتی که در اتمسفر آزاد می­شود) استفاده می­شود. با توجه حلالیت و خواص pH، خاکستر سودا و بیکربنات سدیم برای درمان روند صنعتی و آب آشامیدنی استفاده می­شود. خاکستر سودا برای ساخت مواد شیمیایی نرم کننده آب استفاده می­شود. همچنین بیکربنات­ها را در آب سخت به رسوبات تبدیل می­کند و اسیدها را در آب خنثی می­کند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر از طریق کانال‌های ارتباطی با ما در ارتباط باشید...